Opgezocht op internet en toen bleek dat een ‘heads-up’ een waarschuwing is, een seintje vooraf. Nogal iets anders dus. De term komt oorspronkelijk uit het pokeren.

Van de week kreeg ik weer een mail met een heads-up. Dit keer was het een compliment voor hoe ik iets had gedaan. Deze mailschrijver dacht blijkbaar net als ik dat ‘heads-up’ voor goed nieuws is. En dat mag wat mij betreft, hoor. De taal is van iedereen.

Er bestaat ook nog ‘head-up’. Zoals in een head-up display in je auto.

Maar dat is weer wat anders. Hoewel het soms wel met heads-up wordt verward.

Heads-up wordt in het Nederlands met een koppelteken geschreven. Het valt onder een bijzondere categorie samenstellingen, namelijk die bestaan uit een Engels zelfstandig naamwoord en een voorzetsel. Denk aan: burn-out, check-in, fall-out, kick-off, push-up, run-in, voice-over etc.

Ik verzamel die woorden voor de lol als taalfreak zijnde. Het is echt een hele lijst.

Heads-up staat er nu ook bij.

Nederlandse woorden (ze staan in de Woordenlijst van de Nederlandse Taal) die bestaan uit een Engels zelfstandig naamwoord en een Engels voorzetsel

1. Black-out
2. Bottom-up
3. Break-in
4. Break-out
5. Break-up
6. Burn-out
7. Check-in
8. Check-out
9. Check-up
10. Close-up
11. Cooling-down
12. Cover-up
13. Cross-over
14. Drive-by
15. Drive-in
16. Drive-through
17. Earn-out
18. Face-down
19. Fade-out
20. Fall-out
21. Flip-over
22. Fly-by
23. Fly-over
24. Follow-up
25. Hand-out
26. Hands-off
27. Hands-on
28. Head-up
29. Heads-up
30. Kick-off
31. Knock-out
32. Lay-out
33. Line-up
34. Opting-in
35. Opting-out
36. Pay-off
37. Pick-up
38. Pin-up
39. Play-off
40. Plug-in
41. Pop-up
42. Push-up
43. Run-in
44. Set-up
45. Sit-in
46. Sit-up
47. Spin-off
48. Spot-on
49. Stand-by
50. Start-up
51. Time-out
52. Top-down
53. Voice-over
54. Warming-up
55. Work-out

Het bericht ‘Hi Susanne, Hierbij vast even een heads-up over …’ verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

Ten eerste: waarom kleine letters en niet hoofdletters? Tijdens de spellingswijziging van 1995 is bepaald dat zogenoemde ingeburgerde afkortingen voortaan met kleine letters worden geschreven, dus: arbo, bhv, bh, bv, cd, dvd, hbo, gsm, mp3, nv, pdf, sms, tv, wc bijvoorbeeld. En ook: zzp. (Deze regel geldt niet voor woorden die staan voor een vast begrip of voor een eigennaam: EHBO, EU, ICT, MBA, NS.)

Ten tweede: waarom apostrof en geen koppelteken? We gebruiken in het Nederlands een koppelteken om afkortingen aan te kondigen (zoals het eerste koppelteken in ‘ge-e-maild’) en om woorden te scheiden, zoals in: ex-zzp’er, zzp-bijeenkomst, zzp-wetgeving (en het tweede koppelteken in ‘ge-e-maild’). Bij deze woorden is telkens sprake van twee woorden die samen één woord vormen: het zijn zogenoemde samenstellingen. Samenstellingen schrijven we aan elkaar en als dat niet gaat, gebruiken we een koppelteken.

Maar ‘zzp’er’ is geen samenstelling, want het is geen combinatie van meerdere woorden. Het is één woord. Het koppelteken is daarom geen optie. Eigenlijk zou je moeten schrijven: zzper, maar dat kun je niet goed lezen. Daarom gebruiken we hier de apostrof: bhv’er, EHBO’er, dvd’s, pdf’s, VVD’er en zzp’er.

Een mooi voorbeeld is: ge-sms’t. Hier zie je beide regels terugkomen. Het koppelteken kondigt de afkorting ‘sms’ aan; de apostrof laat zien waar de afkorting eindigt, zodat je het goed uitspreekt. Anders stond er immers: gesmst!

Zie ook woordenlijst.org.

Het bericht ‘ZZP-er’, ‘ZZP’er’, ‘zzp-er’ of ‘zzp’er’? Wat is het nou? verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

Het bericht Het effectief schrijven van korte teksten verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.