Ten eerste: waarom kleine letters en niet hoofdletters? Tijdens de spellingswijziging van 1995 is bepaald dat zogenoemde ingeburgerde afkortingen voortaan met kleine letters worden geschreven, dus: arbo, bhv, bh, bv, cd, dvd, hbo, gsm, mp3, nv, pdf, sms, tv, wc bijvoorbeeld. En ook: zzp. (Deze regel geldt niet voor woorden die staan voor een vast begrip of voor een eigennaam: EHBO, EU, ICT, MBA, NS.)

Ten tweede: waarom apostrof en geen koppelteken? We gebruiken in het Nederlands een koppelteken om afkortingen aan te kondigen (zoals het eerste koppelteken in ‘ge-e-maild’) en om woorden te scheiden, zoals in: ex-zzp’er, zzp-bijeenkomst, zzp-wetgeving (en het tweede koppelteken in ‘ge-e-maild’). Bij deze woorden is telkens sprake van twee woorden die samen één woord vormen: het zijn zogenoemde samenstellingen. Samenstellingen schrijven we aan elkaar en als dat niet gaat, gebruiken we een koppelteken.

Maar ‘zzp’er’ is geen samenstelling, want het is geen combinatie van meerdere woorden. Het is één woord. Het koppelteken is daarom geen optie. Eigenlijk zou je moeten schrijven: zzper, maar dat kun je niet goed lezen. Daarom gebruiken we hier de apostrof: bhv’er, EHBO’er, dvd’s, pdf’s, VVD’er en zzp’er.

Een mooi voorbeeld is: ge-sms’t. Hier zie je beide regels terugkomen. Het koppelteken kondigt de afkorting ‘sms’ aan; de apostrof laat zien waar de afkorting eindigt, zodat je het goed uitspreekt. Anders stond er immers: gesmst!

Zie ook woordenlijst.org.

Het bericht ‘ZZP-er’, ‘ZZP’er’, ‘zzp-er’ of ‘zzp’er’? Wat is het nou? verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

Het bericht Het effectief schrijven van korte teksten verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

Het bericht Van Hoek Trainingen geaccrediteerd als instelling verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

Bij eenzijdig communiceren, gaat het echter alleen om de belangen van de zender zelf. Gebruikers van internet en social media nemen het organisaties kwalijk als zij eenzijdig communiceren en terecht, want communiceren op internet en op social media is net als een gesprek: je doet het samen. Gebruikers die bijvoorbeeld een organisatie liken op Facebook, zeggen daarmee dat zij bij de organisatie willen horen, als was het een virtuele familie. Het is heel wat als gebruikers dat aangeven: het is een waardevol geschenk aan de organisatie. Dus hoor je wat terug te geven. Maar dat gebeurt helaas heel vaak niet.

Voorbeelden? Een Nederlandse man van 34 verdwijnt zo maar in Oostenrijk en een familielid doet een oproep op Facebook om mee te zoeken naar de man; er volgen vele tips. Na drie dagen wordt de verdwenen man gevonden. Het familielid meldt op Facebook dat de man terug is, maar weigert verder aan te geven wat er aan de hand was en waar de man is geweest, ondanks vragen. FOUT. Dit is eenzijdig communiceren: de ontvangers, de gebruikers van Facebook, worden door het familielid, de zender, ingeschakeld. De gebruikers hebben er niet om gevraagd. De gebruikers gaan actief met het bericht aan de slag. Als het probleem van de zender dan is opgelost, de man is terug, dan worden de gebruikers echter niet beloond met de informatie waaraan zij zeer waarschijnlijk behoefte hebben. De gebruikers kunnen zich nu letterlijk ‘gebruikt’ voelen. Advies: geef dan in elk geval enige informatie over wat er aan de hand was, zoals de NS zegt: ‘We staan stil voor een rood sein’. Soms is non-informatie toch beter dan geen informatie. De zender neemt dan in elk geval nog de moeite iets van zich te laten horen. Dat is tweezijdig communiceren.

Een tweede voorbeeld: een overvaller in de omgeving van Arnhem berooft een juwelier. De politie heeft een goede compositiefoto. Via Facebook vraagt de politie iedereen mee te zoeken naar de overvaller en hij wordt ook binnen twee dagen gearresteerd. De politie plaatst een bericht waarin zij benadrukt dat zij een succes heeft geboekt. FOUT. Het succes hier is niet van de zender alleen, dus niet alleen van de politie, maar van de hele community van gebruikers. Zij hebben immers meegezocht en de tips gegeven. Het succes moet dus ook met zijn allen worden gevierd: ‘Dankzij de vele tips heeft de politie … Iedereen enorm bedankt voor het meezoeken en voor de tips.’ Zo gebruik je Facebook optimaal. Anders is het eenzijdig communiceren. Het laatste voorbeeld van eenzijdig communiceren: een pensioenorganisatie in Zuid-Nederland wil een open dag houden. Op Facebook plaatst zij een bericht over de open dag. Tijdens de open dag kunnen burgers informatie krijgen over pensioenen en krijgen zij een rondleiding in het gebouw. Helaas komen er maar weinig reacties en ook weinig bezoekers naar de open dag.  FOUT. Het bericht is blijkbaar niet zo opgesteld dat de gebruikers van Facebook zich aangesproken voelen. Informatie over pensioenen en een rondleiding in het gebouw is zenderinformatie; het klinkt saai. Het is ook niet (per se) wat de ontvangers, de gebruikers, willen weten en wat hen boeit. Als de open dag niet gaat over wat de gebruikers willen weten en hen niet boeit, dan komen de gebruikers natuurlijk niet.

Wie op internet en social media mensen wil boeien, moet ze dus iets bieden. Dat wordt wel genoemd een ‘snack’. De snack is iets wat mensen aantrekt. Snacks voor de open dag zijn bijvoorbeeld dat je een persoonlijk berekening kunt krijgen van je pensioen: hoe veel krijg je nu precies? Een rondleiding is saai, maar de pensioenorganisatie blijkt ook een mooie, biologisch opgezette binnentuin te hebben met prachtige planten en bloemen; het is een snack als je daar mag komen kijken, want dat vinden mensen waarschijnlijk wel leuk. Bedenk dus aantrekkelijk, originele, maar toch relevante activiteiten en lok de gebruikers direct aan het begin van het bericht daarmee. Op die manier een bericht maken, is tweezijdig communiceren. Zo maak je van het bericht op Facebook en het persbericht over de open dag wel een succes. De moraal: wie succesvol wil zijn op internet en social media moet tweezijdig communiceren. Als je  iets van iemand vraagt via social media, dan hoor je dus iets teug te doen, al is het maar een loos bedankje – beter dan niets. N.B. Het geldt trouwens ook voor e-mail.

Het bericht Succesvol zijn op Facebook en Twitter? Biedt de gebruikers snacks verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

Spelling mag dan irritant zijn (zie eerder blog), maar de regels zijn vaak wel uit te leggen en meestal ook consistent. In 1995, toen de meest recente spelling is bepaald, is afgesproken dat zogenoemde ingeburgerde afkortingen voortaan met kleine letters en zonder punten worden geschreven. Veel voorkomend zijn:   bv – nv – cao – btw – arbo – gsm – sms. De regel geldt niet afkortingen die eigennamen zijn. Die blijven in hoofdletters, zoals: ABP, NS, C&A.

Het bericht BV, B.V., bv of b.v.? verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

Bij veel opleidingen in het hoger onderwijs ontbreekt kennis over de NVAO-eisen en hoe je eraan voldoet. Veel opleidingen zijn gericht op de inhoud en zij hebben geen deskundigheid om de Plan-Do-Check-Act-cyclus uit te voeren. Vaak hoor je: ‘Zolang de NVAO niet piept, doen wij niets’ Dat is jammer, want daarmee laten opleidingen een stuk kwaliteitsmanagement liggen en doen zij hun studenten tekort. De weerstand die er soms is tegen de NVAO-eisen is onterecht en opleidingen moeten ook hun verantwoordelijkheid nemen. Hoe voldoe je aan de NVAO-eisen? Als het gaat om het onderwijs, dan is bijvoorbeeld van belang: – wie laat u toe tot de opleiding? – welke eisen stelt u aan instromende studenten? – hoe monitort u hun studieverloop? – wat is de nominale gemiddelde studieduur van uw studenten? – wat is het niveau van de docenten? – wat is het niveau van het lesgeven? – wat is het niveau van de scriptie? – hoe verbetert u de onderwijskwaliteit? – hoe evalueert en begeleidt u de docenten? Een goede opleiding is hiermee altijd actief bezig. Zegt het bovenstaande lijstje u weinig, maar wilt u wel uw opleiding verbeteren? De NVAO-eisen bieden een goed houvast.

Het bericht De NVAO-eisen verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

1

a gemeentenoverleg

b gemeente overleg

c gemeenteoverleg

d gemeente-overleg

2

a Wet Banksparen

b Wet banksparen

c Wet Bank Sparen

d Wet bank sparen

3

a minister De Groot

b Minister De Groot

c Minister de Groot

d minister de Groot

4

a vice-premier

b vice premier

c vicepremier

5

a apenkool

b apekool

c ape kool

d apen kool

6

a assurantieën

b assurantiëen

c assurantien

d assurantiën

7

a lange termijn planning

b lange termijnplanning

c langetermijn planning

d langetermijnplanning

e lange-termijnplanning

8

a geupdated

b ge-updatet

c geüpdatet

d geüpdated

e geupdatet

f ge-updated

Antwoorden:

1c gemeenteoverleg (meervoud is gemeenten/gemeentes)

2b Wet banksparen (nieuwe wetten krijgen alleen een hoofdletter aan het begin, ‘banksparen’ is een woord)

3a minister De Groot (titels, zoals ‘minister’ krijgen in het Nederlands geen hoofdletter, een eigennaam krijgt een hoofdletter bij eerste teken ervan: ‘Mevrouw S. de Vries/Mevrouw De Vries’)

4c vicepremier (het voorvoegsel ‘vice’ wordt aan het woord vast geschreven)

5b apekool (geen tussen-n, dit is geen echte samenstelling van ‘aap’ en ‘kool’)

6d assurantiën (de klemtoon ligt op de derde lettergreep ‘ran’ en niet aan het einde, daarom geen extra ‘e’)

7d langetermijnplanning (dit geldt als een woord en dat schrijven we in het Nederlands zo veel mogelijk aan elkaar)

8c geüpdatet (Engelse werkwoorden worden vervoegd met ’t ex-kofschip: ik update (laatste klank is ’t), dus geüpdatet (trema is voor leesbaarheid, anders staat er ‘geup’)

Het bericht Spellingtest verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

Een voorbeeld. Wat staat hier?: (1) Lekere kreepfroets! Deze tekst stond op een bordje van een fruitkraam op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. Er staat natuurlijk: ‘Lekkere grapefruits’. De fruitverkoper heeft de woorden gespeld zoals je zegt.

Zo maakte een meisje van 10 eens een welkomsttekst voor haar website: (2) Welkom op de said van Julia! Net als de fruitverkoper spelde Julia het woord ‘site’ zoals je het zegt. Dat heet ‘fonetisch spellen’.

Fonetisch spellen is lekker gemakkelijk, maar het heeft als nadeel dat je er heel veel kanten mee op kunt. Iemand uit Friesland spreekt klanken bovendien vaak anders uit dan iemand uit Limburg, waardoor er nog meer variatie ontstaat. We willen echter uniformiteit: allemaal op een manier spellen, zodat we elkaar als Nederlanders altijd kunnen begrijpen. De eerste officiële spelling dateert uit 1804. Voor de huidige Nederlanders zijn relevant de spelling uit 1996 met een extra aanpassing in 2005 (de meest recente spellingsherziening) en die van 1955 (als u voor 1995 op school hebt gezeten). De spelling van 1955 kende de zogenoemde voorkeurspelling. Het moest officieel zijn ‘produkt’, maar ‘product’ met een ‘c’ mocht ook, maar had niet ‘de voorkeur’. Dit is in 1996 afgeschaft: er is nu nog maar een spelling (het is overigens ‘product’ met een ‘c’ geworden).

Een andere kwestie bij de spelling van 1955 was de besse(n)sapkwestie: wel of niet een tussen-n? We moesten daartoe tellen of je voor besse(n) sap maar een of juist meerdere bessen nodig had. Dit was een onhandige regel: hij was vaag (heb je genoeg aan een bes voor besse(n)sap?), maar hij werkte vaak ook niet, bijvoorbeeld bij honde(n)voer. Per 1996 is er een nieuwe regel. We tellen niet meer, maar we kijken nu naar het meervoud van het eerste woord, dus bes/bessen en hond/honden. Als het eerste woord in het meervoud alleen op -n eindigt (zoals bij: bessen, honden), dan krijgt het samengestelde woord een tussen-n, dus: bessensap, hondenvoer. Als het meervoud van het eerste woord niet (alleen) op -n eindigt, dan blijft de tussen-n achterwege, zoals in: gedachtegang (gedachtes/gedachten), weduwepensioen (weduwes/weduwen) en rijstepap (geen meervoud). Er zijn wel wat uitzonderingen. De belangrijkste is: unieke zaken. Het is dus: maneschijn, zonnestraal. Een korte spellingtest vindt u elders op dit blog.

Zie verder ook de geweldige website van De Taalunie, die verantwoordelijk is voor de spelling: www.taalunieversum.nl. Onder ‘Taalhulp’ vindt u de digitale versie van De Woordenlijst der Nederlandse Taal, ook wel het ‘Groene Boekje’ genoemd. Dit is het officiële document met alle woorden van de Nederlandse Taal. Overigens kunt u ook Van Dale’s Woordenboek gebruiken: dit woordenboek volgt het Groene Boekje.

Het bericht Spelling is irritant verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

1 Hoeveel tijd is er beschikbaar? Maak eerst een overzicht van de tijd u hebt per dag en in een week. Een dag heeft 24 uur en een week 7 x 24 = 168 uur. 1 – Reken voor slapen 8 uur per dag, dus 7 x 8 = 54 uur 2 – Reken voor eten (maken) 2 uur per dag, dus 2 x 7 = 14 uur 3 – Reken voor persoonlijke hygiëne etc. 2 uur per dag, dus 2 x 7 = 14 uur 4- Reken voor onvoorzien 5 uur per week = noodzakelijke tijd 87 uur   2 Welke dingen moet ik doen per week? Tel hierbij op wat u zelf elke dag en/of elke week moet doen. Reken ook de reistijd en voorbereidingen etc. mee. Voorbeeld: 4 – Sanne naar de crèche en halen = 5 uur 5 – oma bezoeken = 2 uur 6 – werken = 5 x 8 = 40 uur 7 – volleybal = 2 x 3 = 6 uur = wat ik moet doen 85 + 54 = 145 uur U hebt dus nu nog over 168 – 145 = 23 uur per week U hebt alleen nog maar verplichte zaken gedaan (slapen, eten, werken) en er is maar 3,3 uur per dag over. Als u bijvoorbeeld graag twee uur per dag tv kijkt, dan is er nog 13 uur per week over: 1,3 uur per dag. Als u een opleiding zou willen doen naast uw werk die bijvoorbeeld nog eens 20 uur per week kost, dan is daar in dit schema dus geen ruimte voor – en dit terwijl u helemaal geen gekke dingen doet!

De moraal van het verhaal: de week zit al heel snel vol. Wie efficiënt met de tijd wil omgaan, moet aan timemanagement doen. Dat betekent 1. keuzes maken en 2. de zaak goed plannen telkens. Anders wordt het niets met die scriptie of met die mooie nieuwe baan naast uw –  nu nog – gelukkige huwelijk.

Het bericht Te weinig uren in de week verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.

Vergelijk onderstaande zinnen: (1) Did he call you? (2) Has he called you? Beide zinnen zijn in principe mogelijk in het Engels, maar ze verschillen in betekenis. Bij (1) is de verleden tijd gebruikt: dit impliceert dat het om een afgesloten activiteit gaat. Het bellen zou al in het verleden moeten hebben plaatsgevonden. Bij (2) echter is de (tegenwoordig) voltooide tijd gebruikt en dat impliceert in het Engels dat de activiteit in het verleden relevant is geworden en dat nu nog steeds is. Oftewel: het gaat erom of de persoon in de afgelopen tijd tot en met nu heeft gebeld. De voltooide tijd, zo zeggen we dat, is vereist als de activiteit zicht uitstrekt over meerdere ’tijdszones’; de verleden tijd is vereist als de activiteit is afgerond en plaatsvond in een tijdszone.

Lastig hieraan is dat het Nederlands voor beide situaties (1) en (2) meestal de voltooide tijd gebruikt: ‘Heeft hij je gebeld?’. De verleden tijd, ‘Belde hij je?’, past alleen in de setting van een verhaal. Het feit dat het over meerdere tijdszones gaat, kunnen we in het Nederlands op zich wel uitdrukken, bijvoorbeeld door: ‘Heeft hij je nog gebeld/Heeft hij je inmiddels gebeld?’ Maar de werkwoordstijd blijft hetzelfde: als iets in het verleden plaatsvond, gebruikt het Nederlands meestal de voltooide tijd, maar het Engels soms de verleden tijd en soms de voltooide tijd, afhankelijk van de situatie. Nederlanders maken daarom soms foute Engels zinnen als: (3) I have sent you the letter last week X, moet zijn: I sent you the letter last week (in een tijdszone, dus verleden tijd) (4) The project developed through time X, moet zijn: The project has developed through time (meerdere tijdszones, dus voltooide tijd) Fouten met werkwoordstijden komen houterig over, dus wees beducht op deze fout.

Het bericht ‘He has seen me last week’: correcte werkwoordstijden in Engels verscheen eerst op Van Hoek Trainingen.